مرغان و سگان شكارى از سگانى كه نگاهداشته باشيد و صيد كردن‌شان آموخته ؛ بايشان مىآموزيد آنچه خداى بشما آموخته است در [ جوارح ] خلاف است مذهب ما آنست كه : اين آيت مخصوص است بسگان شكارى و جز بسگ صيد نتوان كردن كه اگر سگ‌دار سگ آموخته را بصيد رها كند و نام خداى برد سگ صيد كند و چون به دو رسد صيد كشته بود مباح بود و اگر جز از سگ بود صيد را چون زنده يابند و ذبح كنند مباح بود و اگر نه نبود از آنكه به هيچ نوع از انواع جوارح از يوز « 1 » و باز و چرغ « 2 » و باشه « 3 » صيد كردن روا نباشد و اگر كنند حلال نباشد و جوارح اگرچه بر عموم است بمكلّبين « 4 » مخصوص است كه باتّفاق چرغ‌دار و بازدار و يوزدار را مكلّب نگويند و مكلّب جز سگبان نباشد و سگ معلّم آن باشد كه اگر رها كنى و بفرستى برود و اگر زجرش كنى باز استد و آنچه بگيرد بنخورد و اين معانى ازو بدفعات حاصل شود . آنگه فرمود كه : بخوريد آنچه آن سگان بر شما امساك كرده باشند و نگاه داشته ، در آيت دليل است بر آنكه آنچه سگ ازو بخورد روا نباشد از آنكه چون خوردن او عادت بود امساك از بهر خود كرده بود نه براى شما و نام خداى بريد برو و از خداى بترسيد و از معاصى او بپرهيزيد كه وقت حساب او نزديك است و او زود حساب است سعيد جبير گفت كه : آيت در عدى بن حاتم و زيد بن المهلهل الطائيين آمد و او زيد الخيل بود رسول او را زيد الخير خواند ايشان بنزديك رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آمدند و گفتند : يا رسول اللّه ما مردمانيم كه صيد كنيم بسگان شكارى و از صيد بهرى را زنده مىيابيم و به ذبح آن ميرسيم و بهرى را كشته مىيابيم ما را از آن چه حلال باشد و چه حلال نباشد ؟ - و خداى تعالى مردار حرام كرده است چگونه ميفرمائى ؟ - خداى تعالى اين آيت فرستاد و بيان كرد كه آنچه جوارحى گيرد معلّم

--> ( 1 ) - در برهان قاطع ضمن معانى « يوز » گفته : « و نام جانورى هم هست شكارى كوچكتر از پلنگ و سگ توله شكارى را نيز گويند كه كبك و تيهو و دراج و امثال آن را به قوت شامه و بو پيدا كنند و از سوراخ و تراك سنگ و بوتهء خار برمىآورند » . ( 2 ) - در برهان قاطع گفته : « چرغ بفتح اول و سكون ثانى و غين نقطه‌دار جانوريست شكارى مشهور و معروف از جنس سياه چشم و عربى آن صقر است » . ( 3 ) - در برهان قاطع گفته : « باشه بر وزن ماشه جانوريست شكارى از جنس زرد چشم و كوچكتر از باز باشد و معرب آن باشق است » . ( 4 ) - ابو الفتوح ( ره ) نسبت به « مكلبين » مذكور در آيه گفته ( ج 2 ؛ ص 100 ، س 30 ) : « مكلبين » سگبانان و نصب انو بر حال است » .